Co wolno napisać na opakowaniu kawy grzybowej? Ramy prawne w UE

Oświadczenia zdrowotne na żywności reguluje w UE rozporządzenie 1924/2006 i obejmuje ono kawę funkcjonalną tak samo jak suplementy. Dla ekstraktów grzybowych osobne znaczenie ma rozporządzenie 2015/2283 o nowej żywności, bo część gatunków ma status do sprawdzenia. W zebranych przez nas 105 oświadczeniach nie ma ani jednego twierdzenia chorobowego.

Rozporządzenie 1924/2006: co reguluje

Reguluje oświadczenia żywieniowe i zdrowotne na całej żywności, nie tylko na suplementach diety. Kawa grzybowa, niezależnie od tego, czy jest sprzedawana jako suplement, czy jako zwykła kawa z dodatkami, podlega mu tak samo.

Oświadczenie zdrowotne, czyli zdanie łączące produkt albo składnik ze zdrowiem, wolno umieścić tylko wtedy, gdy jest w unijnym rejestrze dopuszczonych oświadczeń, i tylko przy spełnieniu warunków tam opisanych. Zakazane są twierdzenia, że żywność zapobiega chorobom, leczy je albo wylecza. Dla wielu składników roślinnych i grzybowych oceny oświadczeń zostały w UE wstrzymane, dlatego status konkretnego zdania trzeba sprawdzać w rejestrze, a nie zakładać.

Novel food: dlaczego część ekstraktów ma niejasny status

Rozporządzenie 2015/2283 obejmuje żywność i składniki, których w UE nie spożywano w istotnym stopniu przed 15 maja 1997 roku. Taki składnik przed wprowadzeniem na rynek wymaga zezwolenia. Przy grzybach status zależy od gatunku, części grzyba i formy: ten sam gatunek może być tradycyjną żywnością jako suszony grzyb, a wymagać oceny jako skoncentrowany ekstrakt.

Status sprawdza się w katalogu nowej żywności prowadzonym przez Komisję Europejską, osobno dla każdego gatunku. Nie oznacza to, że konkretny produkt na rynku jest nielegalny. Oznacza, że pytanie o status ma sens i odpowiedź nie jest taka sama dla wszystkich grzybów.

Co producenci faktycznie napisali

Zebraliśmy 105 twierdzeń zdrowotnych z 12 kart produktów 10 marek, w sierpniu 2026 roku. Za twierdzenie uznawaliśmy każde zdanie łączące składnik albo produkt z efektem w organizmie. Nie ma wśród nich ani jednego twierdzenia chorobowego.

Producenci trzymają się tematów energii, koncentracji, odporności, stresu i snu. To obszar, w którym oświadczenia są możliwe, o ile konkretne sformułowanie jest na unijnej liście. Na tle części rynku suplementów, gdzie obietnice leczenia się zdarzają, to dobra wiadomość dla kategorii.

Czy twierdzenia mają pokrycie w badaniach?

To, że oświadczenie jest zgodne z prawem, nie znaczy jeszcze, że dawka w produkcie odpowiada dawce z badań. Zestawienie twierdzeń z dawkami, składnik po składniku: twierdzenia kontra badania.

Najczęstsze pytania

Czy kawa grzybowa to suplement czy żywność?

To zależy od tego, jak producent zgłosił i opisał produkt. Część marek sprzedaje ją jako suplement diety, część jako kawę z dodatkami. W obu przypadkach obowiązują te same zasady dotyczące oświadczeń zdrowotnych.

Kto kontroluje oświadczenia na opakowaniach?

W Polsce Państwowa Inspekcja Sanitarna, a przy reklamie wprowadzającej w błąd także Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Kontrola odbywa się po wprowadzeniu produktu na rynek. Za treść etykiety odpowiada producent.

Czy produkt spoza UE podlega tym samym zasadom?

Tak, jeśli jest sprzedawany w UE. Zasady dotyczą produktu wprowadzanego na rynek unijny, niezależnie od kraju produkcji. Odpowiada za to podmiot, który wprowadza produkt do obrotu w UE.

Źródła

• Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności.
• Rozporządzenie (UE) 2015/2283 w sprawie nowej żywności.
• Deklaracje producentów: karty produktów 10 marek, stan na sierpień i wrzesień 2026 r.