Które grzyby funkcjonalne mają badania u ludzi, a które nie?
Z czterech grzybów najczęściej dodawanych do kawy trzy mają badania dawkowe u ludzi, a jeden nie ma żadnego. Soplówkę badano w dawkach 1800 i 3000 mg dziennie, reishi w zakresie od 500 do 2000 mg, kordyceps w dawce 1000 mg jednorazowo. Chaga ma wyłącznie badania na zwierzętach. Tabela niżej podaje dawkę, formę i grupę badaną dla każdego gatunku.
Soplówka jeżowata: 1800 i 3000 mg, ale nie zawsze w formie ekstraktu
Starsze badanie, Mori i wsp. z 2009 roku, podawało 3000 mg suchego proszku z soplówki dziennie przez 16 tygodni 30 osobom w wieku od 50 do 80 lat z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi. Nowsze, z 2023 roku, podawało 1800 mg dziennie przez 28 dni 41 zdrowym dorosłym w wieku od 18 do 45 lat. Streszczenie tego drugiego nie podaje, czy był to proszek, czy ekstrakt.
Produkty na rynku zawierają ekstrakty, a nie suchy proszek. Tam, gdzie producent podaje stopień zagęszczenia soplówki, wynosi on 5:1 albo 10:1. Dlatego miligramów z opakowania nie da się wprost zestawić z 3000 mg z badania: to inna forma tego samego grzyba.
Reishi: badany zakres od 500 do 2000 mg dziennie
Reishi ma dwa niezależne badania z grupą kontrolną. W pierwszym 78 studentek przyjmowało 500 albo 1000 mg dziennie przez 30 dni. W drugim starsze kobiety przyjmowały 2000 mg suchego ekstraktu dziennie przez 8 tygodni; do analizy końcowej weszło 39 osób.
Przy reishi dawka z badania i dawka w produkcie są najbliżej siebie, bo w obu przypadkach mowa o ekstrakcie podawanym w miligramach. Pierwsze badanie mierzyło wydolność i samopoczucie, drugie funkcję limfocytów T, czyli parametr odpornościowy. Dolna badana dawka to 500 mg, górna 2000 mg. Podawanie tylko górnej granicy przy opisie produktu z małą zawartością reishi byłoby mylące.
Kordyceps: badano militaris, a w kawach bywa też sinensis
Jedyne badanie dawkowe w naszym zestawieniu dotyczy kordycepsu wojskowego, Cordyceps militaris: 1000 mg standaryzowanego ekstraktu podane jednorazowo 30 minut przed testem wysiłkowym 12 młodym, aktywnym mężczyznom.
Na rynku kawy grzybowej występują dwa gatunki. BeKeto deklaruje Cordyceps militaris, czyli gatunek z badania. Clearly deklaruje Cordyceps sinensis w formie grzybni. Pozostałe marki z kordycepsem nie podają gatunku. Wyniku badania nie wolno przenosić na produkty z sinensis, bo to inny gatunek. Nie świadczy to o złej woli producentów: nazwa „kordyceps” obejmuje w handlu kilka gatunków.
| Marka | Kordyceps w składzie | Gatunek |
|---|---|---|
| BeKeto | tak | Cordyceps militaris |
| Clearly | tak | Cordyceps sinensis, grzybnia |
| Coffee 2.0, Kawonament, Nootri, Provitalis, Magiczny Ogród, e-superfood | tak | nie podaje |
Chaga: 25 twierdzeń producentów, zero badań dawkowych u ludzi
Chaga jest w 4 z 10 marek i ma 25 twierdzeń zdrowotnych na kartach produktów. Dostępne badania to wyłącznie badania na zwierzętach, z dawkami liczonymi na kilogram masy ciała. Takich dawek nie przelicza się na człowieka, bo zwierzęta i ludzie inaczej metabolizują substancje.
Nie ustalono więc dawki skutecznej u ludzi. To brak dowodu, a nie dowód braku działania.
| Grzyb | Dawka z badania | Forma | Kto był badany | Czas | PMID |
|---|---|---|---|---|---|
| Soplówka | 3000 mg dziennie | suchy proszek | 30 osób w wieku od 50 do 80 lat z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi | 16 tygodni | 18844328 |
| Soplówka | 1800 mg dziennie | niepodana w streszczeniu | 41 zdrowych dorosłych w wieku od 18 do 45 lat | 28 dni | 38004235 |
| Reishi | 500 i 1000 mg dziennie | ekstrakt | 78 studentek | 30 dni | 39241163 |
| Reishi | 2000 mg dziennie | suchy ekstrakt | starsze kobiety, 39 osób | 8 tygodni | 38800991 |
| Kordyceps wojskowy | 1000 mg jednorazowo | standaryzowany ekstrakt | 12 młodych, aktywnych mężczyzn | jedna dawka | 42455764 |
| Chaga | brak danych u ludzi | nie dotyczy | wyłącznie zwierzęta | nie dotyczy | 39234117, 39059831 |
Czy producenci piszą o tym, co zbadano?
Zebraliśmy 105 twierdzeń zdrowotnych z kart produktów i zestawiliśmy je z tymi dawkami. Przy których składnikach obietnice mają oparcie w badaniach, a przy których nie da się tego ustalić, pokazujemy na stronie twierdzenia kontra badania.
Najczęstsze pytania
Który grzyb ma najlepsze badania?
Reishi, bo ma dwa badania z grupą kontrolną, różne dawki i ekstrakt jako formę, czyli tę samą, co w produktach. Soplówka też ma dwa badania, ale starsze dotyczyło proszku, a nie ekstraktu.
Czy brak badań znaczy, że grzyb nie działa?
Nie. Brak badań znaczy, że nie wiadomo, czy działa i w jakiej dawce. Przy chadze nie ma badań dawkowych u ludzi, więc żadna konkretna obietnica nie ma dziś oparcia w badaniu na ludziach.
Czy mieszanka kilku grzybów działa lepiej?
Tego nie zbadano. Badania z naszego zestawienia dotyczyły pojedynczych gatunków. Mieszanka zawiera zwykle mniej każdego z nich niż porcja jednego grzyba, więc dawki poszczególnych składników mogą być niższe od badanych.
Źródła
- Mori K. i wsp., Phytotherapy Research 2009. PMID 18844328
- Docherty S. i wsp., Nutrients 2023. PMID 38004235
- Mitra S. i wsp., International Journal of Medicinal Mushrooms 2024. PMID 39241163
- Iser-Bem P.N. i wsp., British Journal of Nutrition 2024. PMID 38800991
- Farzan H., Koushkie Jahromi M., PLoS One 2026. PMID 42455764
- Chaga, badania na zwierzętach: PMID 39234117, PMID 39059831